Nobel Peace Price

ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ႏိုဘယ္ဆု
ၤ
ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ႏိုဘယ္ဆုသည္ ဆီြဒင္ႏိုင္ငံသား တီထြင္သူႏွင္႕ စက္မႈ ပညာရွင္ အဲလ္ဖရက္ႏိုဘယ္မွ ေပးအပ္ ခ်ီးျမွင္႕ေသာ ႏိုဘယ္ဆု (၅)ဆု အနက္မွ တစ္ခုျဖစ္သည္။ ႏိုဘယ္၏ ေသတမ္းစာ အရ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏိုဘယ္ဆုကို ႏိုင္ငံမ်ား အၾကား အင္အားစုမ်ား စစ္ေျပၿငိမ္းေစျခင္း၊ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ ျဖစ္ျခင္း ေလ်ာ႕ပါးေစျခင္း ႏွင္႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျမွင္႕တင္သူ ႏွင္႕ထိန္းသိမ္းႏိုင္သူတို႕ကို ဤၿငိမ္းခ်မ္းေရး ႏိုဘယ္ဆု ေပးအပ္ခ်ီးျမွင္႕ရန္ ေရးသားထားခဲ႕သည္။

အဲလ္ဖရက္ ႏိုဘယ္၏ ေသတမ္းစာအရ ႏိုဘယ္ဆုကို ေနာ္ေဝႏိုင္ငံ ပါလီမန္မွ ခ်ီးျမွင္႕ရမည္ဟု ေရးသားထားခဲ႕ျခင္းေၾကာင္႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ႏိုဘယ္ဆုကို ႏွစ္စဥ္တိုင္း ေနာ္ေဝႏိုင္ငံ၏ ၿမိဳ႕ေတာ္ ေအာ္စလိုၿမိဳ႕တြင္ ဆုေပးပြဲ အခမ္းအနားျဖင္႕ ေပးအပ္ ခ်ီးျမွင္႕သည္။ ႏိုဘယ္ ကြယ္လြန္ခဲ႕သည္႕ ဒီဇင္ဘာလ ၁ဝ ရက္ေန႕တြင္ ဆုေပးပြဲ အစဥ္သျဖင္႕ က်င္းပသည္။ ၄င္း အခမ္းအနားသို႕ ေနာ္ေဝႏိုင္ငံ၏ ဘုရင္မင္းျမတ္ တက္ေရာက္သည္။ ေအာ္စလိုၿမိဳ႕တြင္ က်င္းပေသာ အခမ္းအနားတြင္ ႏိုဘယ္ဆု ခ်ီးျမွင္႕ေရး ေကာ္မတီ ဥကၠ႒မွ ဘုရင္မင္းျမတ္၏ ေရွ႕ေမွာက္တြင္ ဆုေပးအပ္ခ်ီးျမွင္႕သည္။ ကမာၻ႕ျပည္သူတစ္ရပ္လံုး၏ မ်က္ေမွာက္တြင္ ႏိုဘယ္ဆုရွင္သည္ ဆုပစၥည္း ၃ မ်ိဳးလက္ခံရရွိသည္။ ၄င္း ဆုပစၥည္း၃ မ်ိဳးမွာ ၁။ ဒီပလိုမာ ၂။ ဆြဲျပား ႏွင္႕ ဆုေၾကးေငြ ပမာဏ ေဖာ္ျပထားေသာ ဆုလက္မွတ္ တို႕ ျဖစ္ၾကသည္။ ႏိုဘယ္ဆု ခ်ီးျမွင္႕သည္႕ အခမ္းအနားအၿပီး ေနာက္ေန႕တြင္ ႏိုဘယ္ဆု ႏွင္းသဘင္ ေပ်ာ္ပြဲရႊင္ပြဲကို ေအာ္စလို ၿမိဳ႕ေတာ္ခန္းမတြင္ က်င္းပသည္။ ၄င္းပြဲက်င္းပပံုကိုလည္း ကမာၻ႕ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၅ဝ ေက်ာ္မွ လူသန္းေပါင္း ၄၅ဝ ေက်ာ္ထံသို႕ ေလလိႈင္းမွ ထုတ္လႊင္႕သည္။ ၄င္း ပြဲလမ္းသဘင္သည္ ကမာၻ႕ေက်ာ္မ်ား တက္ေရာက္ၿပီး ကမာၻ႕ႏွင္႕ခ်ီ၍ ႀကီးက်ယ္ခန္းနားေသာ အခမ္းအနားျဖစ္သည္။ ႏိုဘယ္ဆုေရြးခ်ယ္မႈႏွင္႔ ပတ္သက္ၿပီး ရန္ဖန္ရံခါ အျငင္းပြားဖြယ္မ်ား ႀကံဳရသည္မွာ ႏိုဘယ္ဆုရွင္သည္ ယခင္က အၾကမ္းဖက္ လႈပ္ရွားမႈကို ဦးေဆာင္ခဲ႕ၿပီး အခ်ိန္တစ္ခုတြင္မွ အၾကမ္းမဖက္ေသာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လႈပ္ရွားမႈကို ဦးတည္လာခဲ႕ျခင္း ျဖစ္သည္။ ဤၿငိမ္းခ်မ္းေရး ႏိုဘယ္ဆု သည္ ဆြီဒင္ႏိုင္ငံ စေတာ႕ဟုမ္းၿမိဳ႕တြင္ ေပးအပ္ျခင္း မရွိေသာ တစ္ခုတည္းေသာ ႏိုဘယ္ဆု ျဖစ္သည္။

---ဆက္ေရးရန္က်န္ေနပါေသးသည္။

Distinct Places in Arakan

ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕

ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေနာက္ဖက္တြင္ တည္႐ွိေသာ ရခိုင္ျပည္နယ္၏ ေျမာက္အရပ္တြင္ တည္႐ွိေသာ ေ႐ွးေဟာင္းၿမိဳ႕ေတာ္ တည္႐ွိရာ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ျဖစ္ၿပီး ကုလားတန္ျမစ္၏ အေ႐ွ႕ဖက္ အရပ္တြင္ ႐ွိကာ ေျမာက္ဖက္ႏွင္႕ ေတာင္ဖက္တို႕တြင္ ေတာင္စြယ္၊ ေတာင္တန္းမ်ားျဖင္႕ ကာရံလ်က္ ႐ွိေသာ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ျဖစ္သည္။

သကၠရာဇ္ ၁၄၃၁ တြင္ ရခိုင္ဘုရင္ မင္းေစာမြန္မွ ရခိုင္ႏိုင္ငံေတာ္ (အာရကန္ႏိုင္ငံေတာ္)၏ ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ တည္ေထာင္ခဲ႕ၿပီး ၁၇ ရာစုအလယ္တြင္ ၿမိဳ႕ေတာ္၏ အ႐ြယ္အစားမွာ ၁၂၀၀၀၀ ဧက အထိ႐ွိလာသည္။ ၄င္းၿမိဳ႕ေတာ္မွ ေပၚတူဂီ၊ နယ္သာလန္၊ အင္း၀၊ ပဲခူး၊ အာေရဗီးယား၊ ပါ႐ွား ႏွင္႕ အိႏၵိယ ႏိုင္ငံတို႕ႏွင္႕ ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ ေဖာက္ကားမႈမ်ား ႐ွိခဲ႕သည္။ ဆန္စပါး၊ ခ်ည္မွ်င္၊ ပတၱျမား၊ ဆင္၊ ေက်းကၽြန္၊ ျမင္း၊ ဆင္စြယ္၊ ဟင္းခတ္ အေမႊးအႀကိဳင္မ်ား ကူးသန္း ေရာင္း၀ယ္မႈမ်ား ျပဳခဲ႕သည္။

ေျမာက္ဦးေခတ္ အထြတ္အထိပ္ ေရာက္ခ်ိန္တြင္ ၄င္း ၿမိဳ႕ေတာ္မွ ဒါကာႏွင္႕ စစ္တေကာင္း အပါအ၀င္ ဘဂၤလား ေဒ႕႐ွ္ ႏိုင္ငံ နယ္နိမိတ္ တစ္၀က္၊ ယခု လက္႐ွိ ရခိုင္ျပည္နယ္ တ၀ွမ္းႏွင္႕ ျမန္မာျပည္ ေအာက္ပိုင္းတခြင္ အထိ အာဏာစက္ သက္ေရာက္ခဲ႕သည္။ ၄င္း ေခတ္အတြင္း ရခိုင္ဘုရင္မ်ားမွ ရခိုင္စကားလံုး၊ အာရဗီစကားလံုးႏွင္႕ ဘဂၤါလီ စကားလံုးမ်ား ပါ၀င္ေသာ ဒဂၤါးမ်ား ႐ိုက္ႏွိပ္ သံုးစြဲခဲ႕သည္။ ေျမာက္ဦးေခတ္ စည္ပင္၀ေျပာေသာ ေခတ္ကာလတြင္ ဘုရား ပုထိုးမ်ားစြာ တည္ေဆာက္ခဲ႕ၾကၿပီး ၄င္းထဲမွ အမ်ားစုမွာ ယခုတိုင္ ေတြ႕ျမင္ႏိုင္ဆဲ ျဖစ္သည္။ ထင္႐ွားေသာ ေစတီ ပုထိုးမ်ားမွာ သွ်စ္ေသာင္းပုထိုးေတာ္ႀကီး (ရခိုင္အေခၚ သိွ်ဳက္ေသာင္းဘုရား၊ ဆင္းတုေတာ္ ၈၀၀၀၀ ထည္႕သြင္း တည္ထားသည္။) ထုကၠံသိမ္ ပုထိုးေတာ္ႀကီး ႏွင္႕ ကိုးေသာင္း ပုထိုးေတာ္ႀကီး (ဆင္းတုေတာ္ ၉၀၀၀၀ ထည္႕သြင္း တည္ထားသည္။) ႏွင္႕ မာန္ငါးပါး ေစတီပုထိုးမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

ေျမာက္ဦးပတ္၀န္းက်င္ ေဒသသည္ ဧရာ၀တီ ျမစ္၀ကၽြန္းေပၚ ေဒသၿပီးလွ်င္ ဆန္ထုတ္လုပ္မႈ ဒုတိယ အမ်ားဆံုး ေဒသ ျဖစ္သည္။

ယေန႕ေခတ္တြင္ ေျမာက္ဦးသည္ ေ႐ွးေဟာင္း သုေတသန ႏွင္႕ စပ္ဆိုင္၍ ကမာၻလွည္႕ခရီးသြားမ်ား ဆြဲေဆာင္ရာ အဓိက နယ္ေျမတစ္ခု ျဖစ္၍ ရန္ကုန္ၿမိ္ဳ႕မွ ၂ ရက္ ခရီး (သို႕မဟုတ္) စစ္ေတြၿမိဳ႕မွ ၃ နာရီမွ ၅ နာရီၾကာ စက္ေလွခရီးျဖင္႕ သြားေရာက္ႏိုင္သည္။


ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕႐ွိ ေစတီပုထိုးမ်ား

သကၠရာဇ္ ၁၃၄၁ ခု၊ ရခိုင္ဘုရင္ မင္းေစာမြန္ စိုးစံခ်ိန္မွ စတင္၍ တည္ထားခဲ႕ေသာ ေစတီ၊ ပုထိုးမ်ား အေျမာက္အျမား တည္႐ွိသည္။ ေအာက္ပါေစတီ၊ ပုထိုးမ်ားမွာ ၄င္းတို႕ အနက္မွ ထင္႐ွားလူသိမ်ားေသာ ေစတီ၊ ပုထိုးမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

* သွ်စ္ေသာင္း ပုထိုးေတာ္ႀကီး
* ထုကၠံသိမ္ ပုထိုးေတာ္ႀကီး
* ကိုးေသာင္း ပုထိုးေတာ္ႀကီး
* အံေတာ္သိမ္
* ေလးမ်က္ႏွာ ပုထိုးေတာ္ႀကီး
* မာန္ငါးပါး
**မဂၤလာ မာန္ေအာင္ေစတီ
**ရတနာ႕ မာန္ေအာင္ေစတီ
**သက် မာန္ေအာင္ေစတီ
**ေလာက မာန္ေအာင္ေစတီ
**ဇိန မာန္ေအာင္ေစတီ
*စႏၵာ႕မုနိ ပုထိုးေတာ္ႀကီး
*ဗႏၶဳလေက်ာင္း

ေျမာက္ဦးသည္ အဓိက အားျဖင္႕ ဗုဒၶသာသနိက အေဆာက္အဦးမ်ား စုစည္းတည္႐ွိရာ ေနရာ ျဖစ္ျငားလည္း၊ အျခားေသာ ယံုၾကည္သက္၀င္မႈ ဆိုင္ရာ အေဆာက္အဦးမ်ားလည္း ေတြ႕႐ွိႏိုင္သည္။ ၄င္းတို႕ အနက္မွ ထင္႐ွားေသာ အေဆာက္အဦး တစ္ခုမွ မင္းေစာမြန္လက္ထက္တြင္ တည္ေဆာက္ထားခဲ႕ေသာ ေ႐ွးေဟာင္း ဗလီတစ္ခု ျဖစ္ၿပီး ၿမိဳ႕၏ အေ႐ွ႕ေတာင္ အရပ္တြင္ တည္႐ွိသည္။

သံတြဲၿမိဳ႕

သံတြဲၿမိဳ႕သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အေနာက္ဖက္တြင္ တည္႐ွိေသာ ရခိုင္ျပည္နယ္၏ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ျဖစ္သည္။

အက်ဥ္းခ်ဳပ္ အေၾကာင္းအရာ

သံတြဲၿမိဳ႕ကို ၿဗိတိသွ်တို႕မွ ဆန္းဒိုးေ၀း (Sandoway) ဟု ေခၚတြင္ခဲ႕ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံ ေတာင္ပိုင္း၏ အဓိက ပင္လယ္ ဆိပ္ကမ္းတစ္ခုျဖစ္သည္။ သံတြဲၿမိဳ႕သည္ ေ႐ွးေဟာင္းၿမိဳ႕ေတာ္ တစ္ခုျဖစ္ၿပီး တစ္ခ်ိန္က အာရကန္ဟု ေခၚတြင္ေသာ ရခိုင္ျပည္နယ္၏ ၿမိဳ႕ေတာ္ တစ္ခု ျဖစ္သည္။

သံတြဲခ႐ိုင္၏ ခ႐ိုင္ၿမိဳ႕ေတာ္လည္း ျဖစ္ၿပီး သံတြဲခ႐ိုင္၏ အက်ယ္အ၀န္းမွာ ၃၇၈၄ စတုရန္းမိုင္ ႐ွိသည္။ ရခိုင္႐ိုးမ၏ ေတာင္စြယ္ေတာင္တန္းမ်ားသည္ သံတြဲၿမိဳ႕နယ္ အတြင္းမွ ျဖတ္၍ ကမ္းေျခနားတိုင္ေအာင္ သြယ္တန္းတည္႐ွိသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ ေတာင္ထိပ္မ်ား၏ အျမင္႕မွာ ေပ ၄၀၀၀ ႏွင္႕ အထက္ထိ ျမင္႕မားၾကသည္။ ျမစ္ေခ်ာင္းမ်ားမွာ ေတာင္တန္းမ်ားမွ စီးထြက္လာကာ ပင္လယ္သို႕ တိုက္႐ိုက္စီး၀င္ၿပီး ေရစူး ၉ ေပမွ ၁၀ ေပအထိ ႐ွိေသာ သေဘၤာမ်ား ေက်ာက္ခ် ရပ္နားႏိုင္သည္။ ၁၉၀၅ ခုႏွစ္ တုိင္းထြာခ်က္မ်ားအရ ႏွစ္စဥ္ ပံုမွန္ မိုးေရခ်ိန္ ၂၃ လက္မမွ ၄၉ လက္မ အထိ ႐ြာသြန္းသည္။ ေဆး႐ြက္ႀကီးပင္မ်ား ေနရာအခ်ိဳ႕ စိုက္ပ်ိဳးသည္မွ အပ အဓိက စိုက္ပ်ိဳးသီးႏွံမွာ စပါးျဖစ္သည္။

ငပလီကမ္းေျခ

သံတြဲၿမိဳ႕မွ ၇ ကီလိုမီတာ (၄မိုင္)အကြာတြင္ တည္႐ွိ၍ ကမ္းေျခအလ်ား ၃ ကီလိုမီတာ (၂ မိုင္) ႐ွည္လ်ားကာ အိႏၵိယ သမုဒၵရာသို႕ မ်က္ႏွာမူလ်က္ တည္႐ွိသည္။ ငပလီဟူေသာ အမည္ကို အီတလီလူမ်ိဳးမ်ားက ေနပယ္၏ၿမိဳ႕ေတာ္ ေနပူလီ (Napoli) ကို အစြဲျပဳ ေခၚေ၀ၚရာမွ ရခိုင္ျပည္သူတို႕ စကားသံျဖင္႕ ငပလီဟူ၍ ျဖစ္လာသည္။ ကမ္းေျခတစ္ေလွ်ာက္ တည္ေဆာက္ထားေသာ ဟိုတယ္အမ်ားအျပား၊ အပန္းေျဖစခန္းမ်ားႏွင္႕ ေဂါက္ကြင္းမ်ားျဖင္႕ ျမန္မာျပည္၏ အဓိက ကမာၻလွည္႕ ခရီးသြားမ်ားကို ဆြဲေဆာင္ရာ အဓိက ေနရာတစ္ခုလည္း ျဖစ္သည္။ အဓိက ဆက္သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္းမွာ ေလေၾကာင္း ျဖစ္၍ သံတြဲေလဆိပ္ (ယခင္ Sandoway ေလဆိပ္) မွတဆင္႕ သြားေရာက္ႏိုင္၍ ျမန္မာ႕ေလေၾကာင္း၊ အဲမႏၱေလး၊ ရန္ကုန္ အဲေ၀းႏွင္႕ အဲပုဂံ တို႕မွ သံတြဲသို႕ ခရီးစဥ္မ်ား ေျပးဆြဲေပးလ်က္႐ွိၾကသည္။

Olympic Protest on Fur Trade

အိုလံပစ္ေ႐ႊတံဆိပ္ ၂ ဆုရွင္ အာမန္ဒါ ဘားဒ္က သူမရဲ႕ ၀တ္လစ္စလစ္႐ိုက္ထားတဲ႕ ပိုစတာကို ပရိသတ္ေ႐ွ႕ ထုတ္ေဖာ္ျပၿပီး တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္ေနတဲ႕ တိရိစာၦန္ သားေရ ကူးသန္း ေရာင္း၀ယ္မႈကို ကမာၻ႕ျပည္သူေတြ အာ႐ံုျပဳမိလာေအာင္ လုပ္ေဆာင္လိုက္ပါတယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ကိုယ္စားျပဳ ၿပိဳင္ပြဲ၀င္ အသင္း ေခါင္းေဆာင္ဟာ အိုလံပစ္ အားကစားသမားမ်ား တည္းခိုရာ အားကစားေက်း႐ြာရဲ႕ ေတာင္ဖက္ ၀င္ေပါက္ေရွ႕မွာ သူမကိုယ္တိုင္ ကိုယ္ဟန္ျပ ႐ိုက္ထားတဲ႕ ပိုစတာကို ရဲနဲ႕ အာဏာပိုင္ေတြ ေစာင္႕ၾကည္႕ေနတဲ႕ ၾကားက မီဒီယာေတြကို ျပခဲ႕တယ္။ People for the Ethical Treatment of Animals (PETA) က စီစဥ္တဲ႔ ဒီအစီအစဥ္ကို အစက သူတို႕ တည္းခိုရာ ဟိုတယ္နားက သီးသန္႕ အခန္းငယ္ေလးထဲမွာ က်င္းပမယ္ဆိုၿပီး စီစဥ္ခဲ႔ေပမဲ႕လို႕ တ႐ုတ္ အာဏာပိုင္ေတြက လံုၿခံဳေရး အေၾကာင္းျပ ပိတ္ပင္ခဲ႕တဲ႕ အတြက္ အခုလို အစီအစဥ္ကို ေျပာင္းလိုက္ရတယ္ လို႕ ဆိုပါတယ္။ သတင္းသမားေတြက ေမးတဲ႕ သူ႕ပံုက လိင္ဆြဲေဆာင္တဲ႔ ပံု ပိုဆန္မေနဘူးလားဆိုေတာ႕ သူမက က်မ အလုပ္ကို ေရကူး၀တ္စံုနဲ႕သြားေနက်ပဲ အဲဒီကမွ ေနာက္ထပ္နည္းနည္း ပိုခၽြတ္လိုက္ရတာ က်မအတြက္ သိပ္ေရးႀကီးခြင္က်ယ္ မဟုတ္ေတာ႕ ပါဘူး လို႕ သူမက ျပန္ေျဖတယ္။က်မ ပေလးဘြိဳင္း မဂၢဇင္းအတြက္ ဓာတ္ပံု အ႐ိုက္ခံခဲ႕ၿပီးၿပီ။ က်မ ကိုယ္ခႏၶာ အလွအပနဲ႕ က်မကိုယ္ က်မ ဘာဆိုတာ က်မသိတယ္ လုိ႕ ျပန္ေျဖသြားပါတယ္။ PETA ရဲ႕ စံုစမ္းေဖာ္ထုတ္မႈအရ တိရိစာၦန္ေတြကို ခ်က္ခ်င္း ေသေအာင္ သတ္တာ မဟုတ္ဘဲ ေလွာင္အိမ္ထဲကေန ဆြဲထုတ္ၿပီး မာေက်ာတဲ႕ ၾကမ္းျပင္ေပၚမွာ သတၱဳေခ်ာင္းေတြနဲ႕ ႐ိုက္ႏွက္ၿပီး မေသမ႐ွင္ေတြ ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ၿပီးမွ အသက္ ရွိေနေသးတဲ႕ တိရိစာၦန္ရဲ႕ ခႏၵာကိုယ္ကေန သားေရကို ခြာယူတာ မ်ိဳးေတြ တကယ္ ရွိခဲ႕တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။

Source: Sky News

Greenhouse & Greenhouse Effect

ဖန္လံုအိမ္

ဖန္လံုအိမ္အတြက္ သံုးတဲ႕ ဖန္အမ်ိဳးအစားသည္ မတူညီတဲ႕ ႀကိမ္ႏႈံး႐ွိတဲ႕ ေရာင္စဥ္ေတြ အတြက္ သီးသန္႕ေ႐ြးခ်ယ္ထားတဲ႕ ျဖတ္သန္းရာ ၾကားခံျဖစ္သည္။ ၄င္းဖန္သားသည္ အျပင္မွ ၀င္ေရာက္လာေသာ စြမ္းအင္ကို ဖမ္းယူကာ အတြင္း႐ွိ သစ္ပင္၊ ပန္းမန္မ်ားနဲ႔ ေျမသားကိုလည္း အပူဓာတ္ေပးသည္္။ ၄င္းအပူျဖင္႔ ေျမျပင္အနီး႐ွိ ေလထုကို ေႏြးေထြးေစကာ ၄င္းေလထု အထပ္ေအာက္ ေရြ႕လ်ားတုိက္ခတ္ျခင္းမွ ကာကြယ္ေပးသည္။ အကယ္၍ ဖန္လံုအိမ္၏ အမိုးအထက္နား၍ ျပဴတင္းေပါက္ အ႐ြယ္ေသးေသး ဖြင္႕ထားေပးမည္ဆိုပါက အတြင္းမွ အပူခ်ိန္သည္ သိသိသာသာ ေလ်ာ႕က်သြားေပလိမ္႕မည္။ ဤအယူအဆသည္ အလိုေလ်ာက္ ေလလဲလွယ္ အေအးျပဳစနစ္၏ အေျခခံ ျဖစ္သည္။ ထို႕ေၾကာင္႕ ဖန္လံုအိမ္သည္ လွ်ပ္စစ္သံလိုက္လိႈင္း ျပန္႕လြင္႕မႈကို ဖမ္းယူၿပီး အပူထိကူးကူးျခင္းကို တားဆီးသည္။ အ႐ြယ္အစား ေသးငယ္ေသာ ဖန္လံုအိမ္မ်ားကို အေအးခန္းငယ္ဟု ေခၚသည္။

အသံုးျပဳပံု

ဖန္လံုအိမ္မ်ားကို သစ္ပင္ပန္းမန္မ်ား၊ စားပင္သီးႏွံမ်ား၊ သစ္သီး၀လံမ်ားႏွင္႕ ေဆး႐ြက္ႀကီးပင္မ်ား စိုုက္ပ်ိဳးရာတြင္ အသံုးျပဳေလ႕ရွိသည္။ ဖန္လံုအိမ္တြင္း အပင္မ်ား မ်ိဳးပြားေရးအတြက္ ပ်ားမ်ိဳးစံုကို အသံုးျပဳၿပီး ပ်ားဘုရင္မကို အဓိက အသံုးျပဳေလ႕ရွိကာ သဘာ၀မ်ိဳးပြားျခင္း သာမက လူလုပ္ မ်ိဳးပြားျခင္း ကိုလည္း အသံုးျပဳၾကသည္။ ဤကဲ႕သို႕ မ်ိဳးပြားျခင္းက အပင္မ်ား အထြက္တိုးေစ႐ံုမွ်မက ေရရွည္စိုက္ပ်ိဳးမႈအတြက္လည္း အပင္အေရအတြက္ တိုးပြားမႈ ျဖစ္ေစသည္။

ေဆးရြက္ႀကီးမွ အပ စားပင္သီးႏွံမ်ားႏွင္႕ ပန္းမန္မ်ားကို ဖန္လံုအိမ္တြင္း၌ မိုးေႏွာင္းရာသီ၊ ေဆာင္းဦးပိုင္းတြင္ စတင္ စိုက္ပ်ိဳးၿပီး ပူေႏြးေသာ ရာသီဥတု ရွိသည္႕ ကာလတြင္ ျပင္ပတြင္ ထုတ္၍ စိုက္ပ်ိဳးၾကသည္။ ဤ ေ႐ႊ႕ေျပာင္း စိုက္ပ်ိဳးသည္႕ ကာလတြင္ ပ်ိဳးပင္ေစ်းကြက္တြင္ ဥယ်ာဥ္မႈးမ်ား အတြက္ ပ်ိဳးပင္မ်ား ၀ယ္ယူႏိုင္ၾကသည္။

ျပင္ပတြင္ စိုက္ပ်ိဳးျခင္းႏွင္႕ ႏိႈင္းယွဥ္ပါက ဖန္လံုအိမ္တြင္း စိုက္ပ်ိဳးျခင္းအတြက္ လိုအပ္ခ်က္မ်ား သတ္သတ္မွတ္မွတ္ တိတိပပ ႐ွိသည္။ ဖန္လံုအိမ္တြင္း ေလထု၏ စိုထိုင္းဆ၊ အပူခ်ိန္ လြန္ကဲျခင္း၊ ပိုးမႊားမ်ားႏွင္႕ သစ္ပင္မ်ားတြင္ က်ေရာက္တတ္ေသာ ေရာဂါဘယမ်ား မက်ေရာက္ေစေရး အထူးဂ႐ုျပဳရသည္။ အပင္မ်ား ေရေပးႏိုင္ေစေရး အတြက္ ေရေျမာင္းျဖင္႕ သြယ္တန္း၍ ေရေပးရသည္။ အပူပိုင္း ရာသီဥတုတြင္ ေပါက္ေရာက္ေသာ စားပင္သီးႏွံမ်ားအား မိုးတြင္းခ်ိန္တြင္ ပ်ိဳးေထာင္ရေသာအခါ တိက်ေသာ အပူခ်ိန္ႏွင္႕ အလင္းေရာင္ ေပးႏိုင္ေရး လိုအပ္သည္။ အာလူးကဲ႕သို႕ေသာ သီးႏွံမ်ား စီးပြားျဖစ္ စိုက္ပ်ိဳးေသာအခါ အထူးဖန္တီးထားေသာ ဖန္လံုအိမ္ အမ်ိဳးအစား လိုအပ္သည္။

လတၱီက်ဳဒ္ အျမင္႕ပိုင္းတြင္ တည္ရွိေသာ ႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ စားနပ္ရိကၡာ ေထာက္ပံ႕မႈအတြက္ ဖန္လံုအိမ္မ်ား၏ အေရးပါမႈ ပိုမို ျမင္႕မားလာေနသည္။ ကမာၻ႕အႀကီးဆံုး ဖန္လံုအိမ္စိုက္ခင္းမ်ားမွ တစ္ခုသည္ စပိန္ႏိုင္ငံ အယ္မေနးနီးယားအရပ္တြင္ တည္႐ွိၿပီး ဧရိယာ အက်ယ္အ၀န္းအားျဖင္႕ ဧက ၅၀,၀၀၀ ထိ (၂၀၀ km2) ထိ႐ွိကာ စပိန္ႏိုင္ငံ၏ စုစုေပါင္း သစ္သီး၀လံစားသံုးမႈ၏ ၅ ရာခိုင္ႏံႈးအထိကို တာ၀န္ယူစိုက္ပ်ိဳးလ်က္႐ွိသည္။

ဖန္လံုအိမ္မ်ားသည္ သစ္ပင္မ်ားအား အပူအေအးလြန္ကဲျခင္း၊ ဖုန္မုန္တိုင္း၊ ႏွင္းမုန္တိုင္း တုိက္ခတ္ျခင္း၊ ႏွင္႕ ပိုးမႊားမ်ား အႏၱရာယ္မွ အကာအကြယ္ေပးသည္။ ဖန္လံုအိမ္၏ အကူအညီျဖင္႕ အလင္းႏွင္႕ အပူခ်ိန္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းျဖင္႕ သီးႏွံစိုက္ပ်ိဳးႏိုင္မႈ မ႐ွိေသာ ေျမျပင္အား စိုက္ပ်ိဳးျဖစ္ထြန္းႏိုင္ေသာ ေျမအျဖစ္ ေျပာင္းလဲႏိုင္သည္။ ဖန္လံုအိမ္မ်ားမွ အာတိတ္ေဒသႏွင္႕ သဲကႏၱာရကဲ႕သို႕ စားပင္သီးႏွံမ်ား စိုက္ပ်ိဳးျဖစ္ထြန္းမႈ မ႐ွိေသာ ႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ အစာေရစာ ေထာက္ပံ႕ႏိုင္သည္။ ဖန္လံုအိမ္၏ အတြင္းဧရိယာမ်ား အစြမ္းကုန္ အသံုးခ်ႏိုင္ေစေရး အတြက္ ဟိုက္ဒ႐ိုပိုးနစ္ နည္းစဥ္ကို အသံုးျပဳႏုိင္သည္။

ဇီ၀ေဗဒ ပညာ႐ွင္ ဂၽြန္တုဒ္မွ ဘက္တီးရီးယားမ်ား၊ အပင္မ်ားႏွင္႕ တိရိစာၦန္မ်ား၏ အေထာက္အပံ႕ျဖင္႕ ေရဆိုးေရညစ္ကို ေရသန္႕စင္ရာတြင္ ဖန္လံုအိမ္ကို အသံုးခ်ႏိုင္ရန္ တီထြင္ခဲ႕သည္။

သမိုင္းေၾကာင္း

ပတ္၀န္းက်င္ အေျခအေနကို ထိမ္းခ်ဳပ္၍ သစ္ပင္ပန္းမန္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးေရး အယူအဆသည္ ေရာမေခတ္ ကတည္းကပင္ တည္႐ွိေနၿပီး ျဖစ္သည္။ ေရာမဧကရာဇ္ တိုင္ေဗးရိယပ္စ္သည္ သခြားသီးႏွင္႕တူေသာ သစ္သီးတစ္မ်ိဳးကို ေန႕စဥ္မျပတ္စားသံုးခဲ႕သည္။ ဥယ်ာဥ္မႈးမ်ားက ၄င္း သစ္သီးတစ္ႏွစ္ျပတ္လံုး အဆက္မျပတ္ရရွိဆက္သေစႏိုင္ရန္ ဖန္လံုအိမ္ကဲ႕သို႕ေသာ အထူးျပဳျပင္ထားေသာ နည္းတစ္မ်ိဳးသံုး၍ စိုက္ပ်ိဳးခဲ႕ၾကသည္။ ၄င္း သခြားပင္ကို ဘီးတပ္လွည္းျဖင္႕စိုက္ပ်ိဳးၿပီး ေန႕ခင္း အခ်ိန္တြင္ ေနေရာင္ျခည္ ရ႐ွိေသာ ေနရာတြင္ ထုတ္ကာ ညအခ်ိန္တြင္ ၄င္း အေႏြးဓာတ္ကို ထိန္းထားႏိုင္ေစေရးအတြက္ အေဆာက္အဦးအတြင္းသြင္း၍ ထားရသည္။ ရ႐ွိေသာ သခြားသီးမ်ားကို ေ႐ွးစာဆို ပလိုင္နီ သီ အက္ဒလာ၏ အညႊန္းအတိုင္း မိုက္ကာျပား သို႕မဟုတ္ စပက္က်ဴးေလးရီးယားဟု ေခၚသည္႕ အ၀တ္စကို ဆီစိမ္ကာ အုပ္ထားၿပီး သခြားသီး ထည္႕သည္႕ ပံုးငယ္မ်ား သို႕မဟုတ္ ထည္႕စရာ ေဘာင္ငယ္မ်ား ျပဳလုပ္ကာ သိမ္းဆည္းရသည္။

ပထမဆံုး ဖန္လံုအိမ္မ်ားကို ႏွစ္ဆယ္ရာစုတြင္ အီတလီတြင္ စတင္ တည္ေဆာက္ခဲ႕ၿပီး စူးစမ္းေလ႕လာသူမ်ား အပူပိုင္းေဒသမွ ယူေဆာင္လာေသာ အပင္ငယ္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးရန္ အသံုးျပဳခဲ႕သည္။ ၄င္း ဖန္လံုအိမ္မ်ားကို giardini botanici (႐ုကၡေဗဒ ဥယ်ာဥ္မ်ား)ဟု ေခၚေ၀ၚခဲ႕ၾကသည္။ ၄င္းဖန္လံုအိမ္ျဖင္႕ စိုက္ပ်ိဳးေသာ အပင္မ်ားနည္းတူ ဖန္လံုအိမ္ တည္ေဆာက္ျခင္း အယူအဆသည္လည္း နယ္သာလန္ႏိုင္ငံ၊ ထိုမွတဆင္႕ အဂၤလန္ႏိုင္ငံတို႕သို႕ ပ်ံ႕ႏွွံ႕ခဲ႕သည္။ အေစာပိုင္း တည္ေဆာက္မႈမ်ားအတြက္ ဖန္လံုအိမ္တြင္း ေဆာင္းဥတု အေအးဓာတ္မ်ိဳး ဖန္တီးျခင္းႏွင္႕ ညအခ်ိန္ အနီးကပ္ေစာင္႕ၾကပ္ ၾကည္႕႐ႈရျခင္း စသည္႕ ကရိကထမ်ားေသာ အလုပ္မ်ား အေတာ္မ်ားျပားခဲ႕သည္။ ၄င္း ေ႐ွးဦး ဖန္လံုအိမ္မ်ား အတြက္ လံုေလာက္မွ်တေသာ အပူခ်ိန္ ေပးျခင္း ကိစၥရပ္အတြက္ အခက္အခဲေပါင္းမ်ားစြာ ေတြ႕ႀကံဳခဲ႕ရသည္။

ျပင္သစ္ ႐ုကၡေဗဒ ပညာ႐ွင္ ဂ်ဳးလိီ ခ်ားလ္စ္မွ အပူပိုင္း ေဆးဖက္၀င္ အပင္မ်ား စိုက္ပ်ိဳးရန္ ပထမဆံုး လက္ေတြ႕ ဖန္လံုအိမ္တစ္ခုကို ေဟာ္လန္ႏိုင္ငံ ေလဒင္အရပ္တြင္ တည္ေဆာက္ခဲ႕သည္ဟု မွတ္တမ္းတင္ၾကသည္။

႐ုကၡေဗဒပညာရပ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးၾကြယ္၀ရာ ေနရာမ်ား ျဖစ္ေသာ တကၠသိုလ္မ်ားတြင္ ဖန္လံုအိမ္မ်ား တည္ေဆာက္လာၾကသည္။ ျပင္သစ္လူမ်ိဳးမ်ားက ၄င္းတို႕၏ လိေမၼာ္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းအတြက္ လိေမၼာ္ပင္မ်ား ေအးခဲျခင္းမွ ကာကြယ္ႏိုင္ရန္ စတင္ အသံုးျပဳခဲ႕ျခင္းေၾကာင္႕ ဖန္လံုအိမ္ကို orangeries (လိေမၼာ္ခင္းမ်ား) ဟု ေခၚေ၀ၚခဲ႕ၾကသည္။ နာနတ္သီးစိုက္ပ်ိဳးမႈ တြင္က်ယ္လာေသာ အခါ တဖန္ pineries, or pineapple pits (နာနတ္ခင္းမ်ား) ဟု ေျပာင္းလဲ ေခၚေ၀ၚလာခဲ႕ၾကျပန္သည္။ ၁၇ ရာစုအတြင္း ဥေရာပတြင္ ဖန္သားထုတ္လုပ္မႈ နည္းပညာ တိုးတက္လာသည္ႏွင္႕ အမွ် ပိုမို ေကာင္းမြန္ေသာ ဖန္သားမ်ား ထုတ္လုပ္ႏုိင္လာသည္႕ နည္းတူ ဖန္လံုအိမ္ တည္ေဆာက္မႈပံုစံႏွင္႕ ပတ္သက္၍ စမ္းသပ္တီထြင္မႈမ်ား ဆက္လက္ လုပ္ေဆာင္လာခဲ႕ၾကသည္။ ဗာဆယ္လီ နန္းေတာ္မွာ တည္ေဆာက္ခဲ႕တဲ႕ ဖန္လံုအိမ္သည္ ၄င္း၏ အ႐ြယ္အစားႏွင္႕ စည္းစနစ္ က်နမႈတို႕အတြက္ စံတင္ၾကရသည္။ ၄င္း၏ အ႐ြယ္အစားမွာ အလ်ား ေပ ၅၀၀၊ အနံ ၄၂ ေပႏွင္႕ အျမင္႕ ၄၅ ေပ ႐ွိသည္။ ၁၉ရာစုတြင္း တည္ေဆာက္ခဲ႕ၾကေသာ ဖန္လံုအိမ္မ်ား အနက္ အႀကီးဆံုးျဖစ္သည္။

ဖန္လံုအိမ္ အာနိသင္

ဖန္လံုအိမ္အတြင္းသို႕ ၀င္ေရာက္လာေသာ ျပင္ပမွ အပူမ်ားကို ျပင္ပသို႕ ျပန္လည္ ဆံုး႐ံႈးမႈ မ႐ွိေစေရး အတြက္ ဖန္လံုအိမ္၏ နံရံႏွင္႕ အမိုးတို႕မွ ကာကြယ္ေပးသည္။

ေနမွ အလင္းစြမ္းအင္၊ အပူစြမ္းအင္တို႕သည္ ကမၻာ႕ေလထုကို ျဖတ္သန္း၍ ေျမျပင္ေပၚသို႕က်ေရာက္သည္။ ပံုမွန္အားျဖင္႕ အပူ အခ်ိဳ႕အ၀က္ကို ေျမျပင္မွ စုပ္ယူထားလိုက္ၿပီး က်န္ေသာ အပူမ်ားကို အလင္းျပန္သကဲ႕သို႕ အာကာသကို ျပန္လည္ စြန္႕ထုတ္ရမည္ ျဖစ္သည္။

သို႕ရာတြင္ ေလထု အတြင္း႐ွိ ညစ္ညမ္းေစေသာ ဓာတ္ေငြ႕မ်ား ႏွင္႕အျခား အရာမ်ားေၾကာင္႕ ၄င္းစြန္႕ပစ္ရမည္႕ အပူမ်ား ျပန္လည္ စြန္႕ထုတ္ႏိုင္ျခင္း မ႐ွိဘဲ ကမၻာ႕ေလထုအတြင္း စုေ၀းေနျခင္းကို ဖန္လံုအိမ္ အာနိသင္ဟုေခၚသည္။

Traditional Game

က်င္

က်င္ ဆိုသည္မွာ က်ား ႏွင္႕ ယင္ ဆုိေသာ စကားႏွစ္လံုး ေပါင္းစပ္ရာမွ က်င္ဟူ၍ ျဖစ္လာသည္။ က်င္အားကစားတြင္ ယွဥ္ၿပိဳင္သူ အမ်ိဳးသား ႏွစ္ဦးပါ႐ွိၿပီး တစ္ဦးက အဖမ္း တစ္ဦးက အခံျဖစ္ သည္။ အဖမ္းသမားသည္ က်ားကဲ႕သို႕ လ်င္ျမန္ျဖတ္လတ္ၿပီး၊ အခံသမားသည္ ယင္ေကာင္ကဲ႕သို႕ လ်င္ျမန္သည္ဟု တင္စားရာမွ က်ားႏွင္႕ယင္ ကစားနည္း ျဖစ္တည္ကာ ေနာက္ပိုင္းတြင္ က်င္ကစားနည္း ျဖစ္လာသည္။ ရခိုင္ေဒသ အေခၚအေ၀ၚအားျဖင္႕ က်င္ကိုင္သည္ ဟု သံုးႏံႈးသည္။ အားခြန္ဗလ သန္မာမႈကို အဓိက ထားကစားေသာ ကစားနည္း ျဖစ္ၿပီး၊ အျခားေသာ ကမာၻ႕ႏိုင္ငံမ်ားမွ နပန္းကဲ႕သို႕ေသာ ကစားနည္းမ်ိဳးႏွင္႕ ကြာျခားသည္မွာ တစ္ဦးႏွင္႕တစ္ဦး တိုက္ခိုက္ သတ္ပုတ္ျခင္း မဟုတ္ဘဲ အားအင္ႏွင္႕ ပရိယာယ္ကို အသံုးျပဳၿပီး အဖမ္းသမားမွ ယွဥ္ၿပိဳင္ဖက္ အခံသမားကို ေျမျပင္သို႕ လွဲခ်ႏိုင္ေစေရး ယွဥ္ၿပိဳင္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ေ႐ွး႐ိုးရခိုင္႕ ႐ိုးရာ ကစားနည္း တစ္နည္းျဖစ္ၿပီး ယခုထက္တိုင္ ေပ်ာ္ပြဲ႐ႊင္ပြဲ က်င္းပတိုင္း ထည္႕သြင္း က်င္းပၾကသည္။

အားခြန္ဗလျပည္႕၀ေသာ က်င္အားကစား ကစာသူမ်ားကို က်င္သန္ဟုေခၚဆိုၿပီး၊ အားခြန္ဗလႏွင္႕ ျပည္႕စံုသူမ်ား ျဖစ္ရကား ရခိုင္ျပည္နယ္ တစ္၀ွမ္းလံုးမွ က်င္ပြဲပါ၀င္ေသာ မည္သည္႕ပြဲလမ္းသဘင္မဆို အထူးတလည္ ဖိတ္ၾကားခံရသူမ်ား ျဖစ္သည္။

က်င္ပြဲက်င္းပရာတြင္ အမ်ားအားျဖင္႕ ေ႐ႊေမာင္းတန္း၊ ေငြေမာင္းတန္းဟူ၍ အဆင္႕ခြဲျခားထားၿပီး က်င္ပြဲ စၿပိဳင္သူသည္ ေငြေမာင္းတန္းမွ စတင္ယွဥ္ၿပိဳင္ရကာ၊ အကယ္၍ ပြဲစဥ္တစ္ခုခုတြင္ ေငြေမာင္းတန္း၌ အႏိုင္ရ ဗိုလ္စြဲပါမွ ေနာက္ပိုင္း ယွဥ္ၿပိဳင္ေသာ ၿပိဳင္ပြဲမ်ားတြင္ ေ႐ႊေမာင္းတန္း၌ တက္ေရာက္ ယွဥ္ၿပိဳင္ခြင္႕ရွိသည္။

က်င္ပြဲက်င္းပရာ ကြင္းေျမသည္ ညီညာျပန္႕ျပဴးေသာ ကြင္းျပင္ျဖစ္၍ အမ်ားအားျဖင္႕ ၀ိုင္းစက္ေသာ ပံုသဏၭာန္႐ွိကာ သဲဆန္ေသာ ေျမျပင္မ်ိဳးကို ေ႐ြးခ်ယ္ေလ႕ရွိသည္။ အဘယ္႕ေၾကာင္႕ဆိုေသာ္ က်င္အားကစားမွာ တစ္ဦးကို တစ္ဦး ေျမျပင္တြင္ လွဲခ်ရေသာ ကစားနည္း ျဖစ္ရကား လဲက်သည္႕တိုင္ ဆူးေညွာင္႕မ်ား ရွိမေနေရး အထူး ဂ႐ုစိုက္ရသည္။ ကြင္း၏ တစ္ဘက္ဘက္တြင္ ဒိုင္မ်ား၊ ပြဲက်င္းပေရးအဖြဲ႕မ်ားမွ မဏၭပ္ျဖင္႕ ေနရာယူၾကရၿပီး မဏၭပ္ေ႐ွ႕ကြင္းျပင္ကို ၀ိုင္းပတ္ကာ ပြဲၾကည္႕ပရိသတ္မ်ားက ၀ိုင္းထိုင္ၾကည္႕႐ႈရသည္။

က်င္ပြဲ မက်င္းပမီတြင္ ကြင္းဖြင္႕အထိမ္းအမွတ္ အေနျဖင္႕ ကေလးငယ္ႏွစ္ဦးက က်င္ကိုင္သည္႕ ဟန္လုပ္၍ ကစားျပကာ ကြင္းကို ဖြင္႕လွစ္ေလ႕႐ွိသည္။ ထိုကေလး ႏွစ္ေယာက္ ကိုင္ေသာ က်င္ကို မဂၤလာက်င္ဟု ေခၚသည္။ က်င္ကိုင္ၾကရာ၌ ႏွစ္ႀကိမ္ ႏွစ္ခါ ကိုင္ရျခင္း ျဖစ္ၿပီး တစ္ႀကိမ္ အဖမ္းအလွည္႕ျဖစ္ၿပီး ေနာက္တစ္ႀကိမ္ အခံအလွည္ျဖစ္သည္။ အဖမ္းသမားမွ စတင္၍ ဖမ္းၿပီးမွသာ အခံသမားက ခုခံပိုင္ခြင္႕ရွိၿပီး အဖမ္းသမား စတင္ မဖမ္းမီ အခံသမားအေနျဖင္႕ လႈပ္႐ွားခြင္႕ မ႐ွိေခ်။ အမ်ားအားျဖင္႕ အဖမ္းသမားသည္ အသာစီးရသည္ဟု ထင္စရာ႐ွိေသာ္လည္း၊ ကၽြမ္းက်င္ပါးနပ္ေသာ က်င္သန္ႏွင္႕ ေတြ႕ေသာအခါ သူသည္ အခံ အလွည္႕ျဖစ္သည္႕တိုင္ အႏိုင္ရသည္ထိ ကစားႏိုင္သည္ကို ေတြ႕႐ွိရသည္။

က်င္ပြဲၿပီးေသာအခါ အႏိုင္ရ႐ွိေသာ က်င္သန္သည္ က်င္ပြဲက်င္းပရာ ကြင္းပတ္လည္ရွိ ပရိသတ္တို႕ ေရွ႕ေမွာက္တြင္ ခါးေတာင္းကို ေျမာင္ေအာင္က်ိဳက္ၿပီး လွပစြာ ကသည္ကို ေဒသအေခၚ က်င္ကြင္းသည္ဟု ေခၚသည္။ က်င္သန္အေနျဖင္႕ ပြဲက်င္းပရာ ဌာနမွ ဆုေတာ္ေငြ ရရွိသည္႕အျပင္ ကြင္းပတ္လည္တြင္ ၾကည္႕႐ႈေနၾကေသာ ပရိသတ္မ်ားမွ ဆုခ်ျခင္းမွလည္း ဆုေတာ္ေငြမ်ား အေျမာက္အျမားရတတ္သည္။

Alternative Energy Sources

အစားထိုး စြမ္းအင္ ရင္းျမစ္မ်ား

အစားထိုး စြမ္းအင္မ်ား ႐ွာေဖြရျခင္း အတြက္ အေၾကာင္းရင္း အေျမာက္အျမား ႐ွိပါတယ္။ ေလထု ညစ္ညမ္းေစတဲ႕ အရာမ်ားနဲ႕ ဖန္လံုအိမ္ အာနိသင္ဓာတ္ေငြ႕မ်ား ေလွ်ာ႕ခ်ေရး ႀကိဳးပမ္းမႈအေနနဲ႕ အေမရိကန္နဲ႕ ႏိုင္ငံ အမ်ားအျပား ေရးထိုးခဲ႕ၾကတဲ႕ က်ိဳတို သေဘာတူညီခ်က္ဟာ ယေန႕ေခတ္ရဲ႕ အဓိက အာ႐ံုစိုက္ေနၾကတဲ႕ အေၾကာင္းအရာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အစားထိုးစြမ္းအင္ (သို႕မဟုတ္) ျပန္လည္ ျဖည္႕တင္းႏိုင္ေသာ စြမ္းအင္ ရင္းျမစ္ေတြက လက္႐ွိ စြမ္းအင္ သံုးစြဲမႈရဲ႕ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳး ျဖစ္တဲ႕ အဆိပ္သင္႕ပစၥည္းမ်ား ထုတ္လႊတ္မႈကို ေလွ်ာ႕ခ်ႏိုင္ေစဖို႕ အေတာ္ေလး အေထာက္အကူ ျပဳေစမွာ ေသခ်ာပါတယ္။ အစားထိုး စြမ္းအင္သံုးစြဲျခင္းျဖင္႕ ေဘးျဖစ္ေစတဲ႕ ေဘးထြက္ပစၥည္းထုတ္လႊတ္မႈကုိ တားဆီးႏိုင္႐ံုမကဘဲ ယေန႕ေခတ္ရဲ႕ အဓိက စြမ္းအင္ ရင္းျမစ္အေနနဲ႕ သံုးစြဲေနၾကရတဲ႕ သဘာ၀ သယံဇာတရင္းျမစ္မ်ားကိုလည္း ယုတ္ေလ်ာ႕မႈ မ႐ွိေစေအာင္ ထိန္းသိမ္းႏိုင္ပါတယ္။

ဇီ၀႐ုပ္ၾကြင္းေလာင္စာမ်ားကဲ႕သို႕ ျပန္လည္ျဖည္႕တင္းျခင္း မျပဳႏိုင္တဲ႕ စြမ္းအင္ ရင္းျမစ္ေတြကို ထိန္းသိမ္းဖို႕နဲ႕ အလြန္တရာမွ သိမ္ေမြ႕တဲ႕ကမၻာေျမရဲ႕ သဘာ၀မွ်ေျခကို ထိန္းထားႏိုင္ေရးအတြက္ အစားထိုး ေလာင္စာ သံုးစြဲမႈက ဘယ္ပံုဘယ္နည္း အေထာက္အကူျပဳတယ္ဆိုတာ သေဘာေပါက္ေစဖို႕အတြက္ ဘယ္လိုမ်ိဳး အစားထိုး ေလာင္စာေတြ ရယူသံုးစြဲႏိုင္မလဲ ဆိုတာ သိဖို႕ အေရးႀကီးပါတယ္။

ေလစြမ္းအင္

ေလအားလွ်ပ္စစ္ထုတ္စက္ တာဘိုင္ရဲ႕ ဒလက္မ်ား လည္ပတ္ေစဖို႕အတြက္ ေလတိုက္ခတ္မႈ စြမ္းအားကို အသံုးျပဳပါတယ္။ ဒလက္မ်ားက လွ်ပ္ထုတ္စက္ ဂ်င္နေရတာကို လည္ပတ္ေစျခင္းျဖင္႕ လွ်ပ္စီးရေအာင္ ေျပာင္းလဲေပးပါတယ္။ ေရွးက်တဲ႕ ေလအားနဲ႕လည္တဲ႕ စက္ေတြမွာ ေလစြမ္းအင္ကို အသံုးခ်ၿပီး စက္ပစၥည္းမ်ားကို လည္ပတ္ေစျခင္းျဖင္႕ ပဲမ်ိဳးစံု ႀကိတ္ခြဲျခင္း၊ ေရတင္ျခင္း အစ႐ွိတဲ႕ အလုပ္မ်ိဳးကို လုပ္ေဆာင္ေစတယ္။ ဒလက္တပ္ထားတဲ႕ တိုင္အျမင္႕ (တာ၀ါ) ကို ေလတိုက္ႏႈံးျမင္႕တဲ႕ ကြင္းျပင္လို ေနရာမ်ိဳးမွာ တည္ေဆာက္ရတယ္။ ေလအားလွ်ပ္စစ္ကို ပမာဏ အေျမာက္အျမားရေအာင္ ထုတ္ယူၿပီး ႏိုင္ငံနဲ႕ ခ်ီတဲ႕ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပး စနစ္ေတြမွာ အသံုးျပဳ သလို အိမ္တစ္လံုးခ်င္း သို႕မဟုတ္ သတ္မွတ္ထားတဲ႕ ေနရာ ေဒသ တစ္ခုအတြက္ ေလအားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္စက္ တစ္လံုးခ်င္း တည္ေဆာက္ၿပီးလည္း သံုးၾကတယ္။ သကၠရာဇ္ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္မွာေတာ႕ တကမာၻလံုး စုစုေပါင္း ေလအားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္လုပ္မႈ ပမာဏဟာ 58,982 megawatts အထိ ႐ွိၿပီး ဒီပမာဏဟာ တကမာၻလံုး လွ်ပ္စစ္သံုးစြဲမႈရဲ႕ ၁ ရာခိုင္ႏႈံးထက္ နည္းေသးတာေတြ႕ရတယ္။

အားသာခ်က္မ်ား
· ႐ုပ္ၾကြင္းေလာင္စာေတြ မီး႐ိႈ႕သံုးတာလိုမ်ိဳး ဓာတုဓာတ္ျပဳမႈ မ႐ွိတဲ႕ အတြက္ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္အတြက္ ညစ္ညမ္းေစမႈ ကင္းတယ္။ ေလအားလွ်ပ္စစ္ထုတ္ယူမႈကေန ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးလည္း လံုး၀ကို ကင္း႐ွင္းတယ္။
· ျပန္လည္ ျဖည္႕တင္းႏိုင္တဲ႕ စြမ္းအင္ ရင္းျမစ္ျဖစ္တဲ႕ အတြက္ေၾကာင္႕ စြမ္းအင္ ကုန္ဆံုး ခမ္းေျခာက္သြားဖို႕ မ႐ွိဘူး။
· ေလအားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္စက္ တည္ေဆာက္ထားရာ ေနရာမွာ လယ္ယာလုပ္ငန္း ဆက္လက္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ႕ အတြက္ေၾကာင္႕လည္း ဇီ၀ေလာင္စာ ထုတ္လုပ္မႈ ကိုလည္း အေထာက္ အကူ ျပဳတယ္။
· ေလအားလွ်ပ္စစ္ထုတ္စက္ကို ကမ္းလြန္ပင္လယ္ျပင္မွာလည္းပဲ တည္ေဆာက္ႏိုင္တယ္။


အားနည္းခ်က္မ်ား
· ေလတိုက္ႏႈံးသည္ တသမတ္တည္း မ႐ွိဘူး။ ပံုမွန္ စြမ္းအင္ ပမာဏ ရ႐ွိေစဖို႕ ေလတိုက္ႏံႈး တသမတ္တည္း လိုအပ္ပါတယ္။ အကယ္၍ ေလတိုက္ႏံႈး ေလ်ာ႕သြား ခဲ႕မယ္ဆိုရင္ တာဘိုင္လည္ႏံႈး ေလ်ာ႕က်သြားမွာ မို႕လို႕ လွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္မႈလည္း ေလ်ာ႕က်သြားပါလိမ္႕မယ္။
· သဘာ၀ကြင္းျပင္က်ယ္မွာ ႐ႈခင္းအားျဖင္႕ အက်ည္းတန္ေစတယ္။

ေနေရာင္ျခည္ စြမ္းအင္

ေနစြမ္းအင္ကို အပူေပးျခင္း၊ ခ်က္ျပဳတ္ျခင္း၊ လွ်ပ္စစ္ ထုတ္ျခင္း သာမက ပင္လယ္ေရမွ ေရခ်ိဳ ထုတ္ျခင္း လုပ္ငန္းေတြမွာပါ ပံုမွန္အားျဖင္႕ အသံုးျပဳတယ္။ ေနေရာင္ျခည္ ထိတာနဲ႕ လွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္ေပးႏိုင္တဲ႕ ေနစြမ္းအင္သံုး ဆဲလ္ေတြနဲ႕ ေနေရာင္ျခည္ကို ဖမ္းယူတယ္။ ဒါ႕အျပင္ ေနရဲ႕ ေနေရာင္ျခည္ကို အသံုးျပဳၿပီး ေရ (သို႕မဟုတ္) ေလကို အပူေပးႏိုင္ဖို႕လည္း အသံုးျပဳ ၾကပါေသးတယ္။ ဘဲဥပံု မွန္ခံုးကို အသံုးျပဳၿပီး ေနေရာင္ျခည္စြမ္းအင္နဲ႕ ေရကို ႀကိဳခ်က္ၿပီး ေရေႏြးေငြ႕ထုတ္လုပ္ျခင္း၊ အိမ္ေတြမွာ ျပဴတင္းေပါက္၊ တ႐ုပ္ကပ္ေတြကို ဖြင္႕ၿပီး ေနေရာင္ျခည္ကို အခန္းတြင္း ၀င္ေရာက္ေစျခင္းျဖင္႕ အခန္းကို တဆင္႕ခံ အေႏြးဓာတ္ေပးျခင္းတို႕ေတြ အတြက္လည္း အသံုးျပဳတယ္။

အားသာခ်က္မ်ား
· ေနစြမ္းအင္ဟာ ျပန္လည္ျဖည္႕တင္းႏိုင္ေသာ စြမ္းအင္ရင္းျမစ္ျဖစ္တယ္။ ေန တည္႐ွိေနသမွ် ကာလပတ္လံုး ေနစြမ္းအင္သည္ ကမာၻေျမကို က်ေရာက္ေနမွာျဖစ္တယ္။
· ေလာင္စာမ်ား ေလာင္ကၽြမ္းမႈ မ႐ွိတဲ႕ အတြက္ ေနစြမ္းအင္ ထုတ္လုပ္မႈကေနၿပီး ေရေလ ညစ္ညမ္းေစမႈ လံုး၀ မ႐ွိပါဘူး။
· အပူေပးျခင္း အလင္းေရာင္ေပးျခင္း တို႕အတြက္ ေနစြမ္းအင္ကို အလြန္အက်ိဳး႐ွိစြာ အသံုးခ်ႏိုင္တယ္။
· ေရကူးကန္၊ ေရတိုင္ကီ တို႕မ်ိဳး အပူေပးျခင္းစတဲ႔ အက်ိဴးေက်းဇူး ေတြကေတာ႕ အလြယ္တကူ ျမင္လြယ္ေတြ႕လြယ္ပါတယ္။


အားနည္းခ်က္မ်ား
· ေနမပူတဲ႕ အခ်ိန္ဆိုရင္ ေနစြမ္းအင္ ထုတ္လို႕ မရဘူး။ ညဖက္ေတြနဲ႕ တိမ္ဖံုးတဲ႕ေန႕ေတြမွာ ထုတ္လုပ္ႏိုင္တဲ႕ စြမ္းအင္ပမာဏ အကန္႕အသတ္႐ွိတယ္။္
· ေနစြမ္းအင္ထုတ္စက္ တည္ေဆာက္မႈ ကုန္က်စရိတ္ အလြန္ႀကီးမားတယ္။

ဘူမိအပူစြမ္းအင္

စာေပ အသံုးအႏံႈးအရ ဘူမိအပူဆိုသည္မွာ ေျမကမာၻ၏ အပူျဖစ္ပါတယ္။ ေျမေအာက္တြင္ သိုေအာင္း လ်က္ရွိေသာ အပူဓာတ္ကို ထုတ္ယူအသံုးခ်ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္္။ အပူဓာတ္ ခိုေအာင္းလ်က္ ရွိတဲ႕ ေက်ာက္လႊာမ်ားက ေရကို အပူေပးကာ ေရေႏြးေငြ႕အျဖစ္ ေျပာင္းလဲေစတယ္။ ေျမျပင္ကို လြန္သြားမ်ားျဖင္႕ တြင္းမ်ား တူးၿပီး ပန္းထြက္လာေသာ ေရေႏြးေငြ႕ကို သန္႔စင္ကာ တာဘို္င္မ်ား လည္ပတ္ေစရန္ အသံုးျပဳၿပီး လွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္သည္။

အားသာခ်က္မ်ား
· စည္းစနစ္မွန္ကန္စြာ လုပ္ေဆာင္မယ္ဆိုရင္ ဘူမိအပူစြမ္းအင္သည္ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးျဖစ္ပစၥည္း မထြက္ပါဘူး။
· ဘူမိအပူလွ်ပ္စစ္ထုတ္စက္႐ံု တစ္ႀကိမ္တည္ေဆာက္ၿပီးရင္ ပံုမွန္အားျဖင္႕ စြမ္းအင္ကို အက်ိဳးရွိစြာ အသံုးခ်ႏိုင္တယ္။
· ဘူမိအပူစြမ္းအင္ထုတ္စက္ေတြဟာ အမ်ားအားျဖင္႕ ေသးငယ္ၿပီး သဘာ၀ ေျမမ်က္ႏွာျပင္သြင္ျပင္ကို ထိခိုက္ေစမႈ နည္းတယ္။


အားနည္းခ်က္မ်ား
· တည္ေဆာက္ ပံု မွားယြင္းမယ္ဆိုရင္ေတာ႕ ဘူမိအပူစြမ္းအင္ဟာ ညစ္ညမ္းမႈ ထုတ္လႊတ္ႏိုင္ပါတယ္။
· ေျမျပင္ကို ထြင္းေဖာက္တူးတဲ႕ အခါမွာ ပံုစံမက်ခဲ႕ရင္ ေဘးျဖစ္ေစတတ္တဲ႕ သတၱဳနဲ႕ ဓာတ္ေငြ႕ေတြ ထြက္လာတတ္တယ္။
· ဘူမိအပူ လွ်ပ္စစ္ထုတ္စက္ ေတြမွာ ေရေႏြးေငြ႕ေတြ ပန္းထြက္တာမ်ိဳး ျဖစ္ေလ႔ျဖစ္ထရွိတယ္။

ေရအားလွ်ပ္စစ္

ဆည္ေတြ ေရကာတာေတြနဲ႕ သုိေလွာင္ထားတဲ႕ ေရကို ဖြင္႕ခ်စီးဆင္းေစရာက ရတဲ႕ ေရစီးအားနဲ႕ တာဘိုင္နဲ႕ လွ်ပ္စစ္ထုတ္စက္ေတြကို လည္ပတ္ေစရာကေန လွ်ပ္စစ္ထုတ္ယူတယ္။ ေရအားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္နည္း ေနာက္တစ္နည္းကေတာ႕ သိုေလွာင္ထားစရာ မလိုတဲ႕ ဒီေရလိုမ်ိဳး အတက္အက်႐ွိတဲ႕ ေရအားကို အသံုးျပဳ၍ လွ်ပ္စစ္ထုတ္ယူျခင္း ျဖစ္တယ္။ ေရကာတာ (သို႕မဟုတ္) တူးေျမာင္း လိုမ်ိဳး တစ္ေနရာကေန ဆီးၿပီး ျမစ္ရဲ႕ ကမာၻေျမဆြဲအားေၾကာင္႕ ျဖစ္ေပၚလာတဲ႕ စီးဆင္းမႈ အ႐ွိန္ကို အသံုးခ်ၿပီး ေရအားလွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္တယ္။ အဲဒီ ဆည္တည္ထားတဲ႕ ေနရာမွာ ျဖစ္ေပၚတဲ႕ ေရရဲ႕ ဖိအားစီးနင္းတဲ႕ အ႐ွိန္ကို တာဘိုင္ဒလက္ေတြ လည္ေစဖို႕ အသံုးခ်တယ္။ ေရအားနဲ႕ ထုတ္ယူရရွိတဲ႕ လွ်ပ္စစ္ကေနပဲ ေရကို ေနာင္တစ္ခ်ိန္သံုးစြဲႏိုင္ေစဖို႕ ေမာ္တာနဲ႕ ျပန္လည္္ ေမာင္းတင္ ထိမ္းသိန္းထားႏိုင္တယ္။

အားသာခ်က္မ်ား
· ေရကို ေလွာင္ကန္နဲ႕ ေလွာင္ၿပီး ျပန္လည္ လႊတ္ခ်တယ္။ ဒါ႕ေၾကာင္႕ အျခား အစားထိုး စြမ္းအင္ေတြနဲ႕ မတူတာက ခ်က္ခ်င္း လိုအပ္တဲ႕ ေရအားပမာဏ၊ ေရရ႐ွိႏိုင္မႈကို ထိခိုက္ေစမဲ႕ ျပင္ပသက္ေရာက္မႈေတြ မရွိတဲ႕ အတြက္ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ကို ပံုမွန္ႏႈံးနဲ႕ ထုတ္ယူႏိုင္တယ္။
· စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္မႈ အတြက္ ဓာတု ဓာတ္ျပဳမႈ မ႐ွိတဲ႕ အတြက္ ပတ္၀န္းက်င္ ညစ္ညမ္းေစမႈ မရွိဘူး။
· ေရအားလွ်ပ္စစ္အတြက္ သံုးေသာ ေရကို ျပန္လည္ သံုးစြဲႏိုင္သည္။


အားနည္းခ်က္မ်ား
· ေရေလွာင္ကန္၊ ဆည္မ်ား တည္ေဆာက္မႈ ကုန္က်ေငြ ျမင္႕မားသည္။
· စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္မႈအတြက္ လိုအပ္ေသာ ေရစီးအားႏွင္႕ လံုေလာက္ေသာ ပမာဏ ရ႐ွိရန္ လိုအပ္သည္။

မူရင္းစာ

*********************************************************************************************************************
ျမန္မာ၀ီကီမွာ နည္းနည္း ၀င္႐ႈပ္မယ္လို႕ ရည္႐ြယ္ၿပီး ဘာသာျပန္တာပါ။ ေလာေလာဆယ္ သြားတင္တာေတာ႕ အဆင္မေျပ ေသးဘူးဗ်။ ျမန္မာ၀ီကီက ဆရာသမားေတြကို အလုပ္လိုက္ ႐ႈပ္ခိုင္း လိုက္ဦးမွနဲ႕ တူပါတယ္။

Flag on Signboard!

မၾကာခင္ ၾသဂုတ္လ ၉ ရက္ေန႔မွာ က်ေရာက္ေတာ႕မဲ႕ စကၤာပူႏိုင္ငံ အမ်ိဳးသားေန႕ အတြက္ စကၤာပူႏိုင္ငံ တ၀ွမ္းမွာ ျမင္ျမင္သမွ် ေနရာတိုင္းမွာ သူတို႕ ႏုိင္ငံေတာ္ အလံကို လႊင္႕ထူ ေနၾကတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ တိုက္ဆိုလည္း တိုက္မို႕လို႕ ဓာတ္တိုင္ဆိုလည္း ဓာတ္တိုင္မို႕လို႕ ေတြ႕ေတြ႕သမွ်ေသာ ေနရာမွာ အလံေတြ အလံေတြ။ အလံေတြ ျမင္ရတာေတာ႕ မထူးဆန္းပါဘူး။

သို႕ေပမဲ႕ ဒီေန႕ ေန႕လည္ ထမင္းစားဖို႕ Food Court ကို လမ္းေလွ်ာက္ သြားေတာ႕ ေတြ႕ရတဲ႕ အလံကိုေတာ႕ သေဘာက်လို႕ ဓာတ္ပံု ရိုက္လာ ျဖစ္ပါတယ္။ အလံ ထူခ်င္လြန္းလို႕ ျမင္ျမင္သမွ်ေသာ တိုင္ေတြမွာ ထူရင္း၊ ထူရင္း ေနာက္ဆံုး ယာဥ္အခ်က္ျပ "ရပ္"ဆိုတဲ႕ ဆိုင္းဘုတ္ မွာမွ ထူမိတဲ႕ အခါ.....။